{"id":1749,"date":"2016-10-07T10:59:24","date_gmt":"2016-10-07T09:59:24","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/?p=1749"},"modified":"2022-08-01T14:17:58","modified_gmt":"2022-08-01T13:17:58","slug":"food-for-thought","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/food-for-thought\/","title":{"rendered":"Food for Thought, voeding om je tanden op stuk te bijten"},"content":{"rendered":"

Het jaarthema van Jong Groen<\/strong> is dagelijkse kost voor iedereen: \u2018Food for Thought – naar een nieuw voedselsysteem\u2019.<\/p>\n

<\/p>\n

De eerste drie activiteiten leidden tot heel wat inspirerende, maar ook verwarrende gedachten. Tijd om ze in een hapklaar dossier te ordenen !<\/p>\n

Op 12 november gingen de woordvoerster van Boerenbond en de directrice van BioForum met elkaar in debat. Ze waren het erover eens dat het huidige landbouwsysteem aan een grondige verandering toe is, maar op sommige punten was het water nog te diep.<\/p>\n

Vervolgens was er op 19 december een themadag in Kortrijk met verschillende sprekers: een vrijwilligster van De Landgenoten, een verantwoordelijke van Foodact, bioboer Thierry Baucarne en Sam Magnus, jonge witloofboer en voorzitter van de Groene Kring.<\/p>\n

Ten slotte voerde Jong Groen op 28 december in zeven Vlaamse steden actie met de slogan \u201cBoeren verdienen beter!\u201d Mensen op straat mochten raden hoeveel winst boeren maken. Dat landbouwproducten vaak met verlies worden verkocht, was voor het publiek een eyeopener.<\/p>\n

Jong Groen is duidelijk voorbereid op het congres \u2018Food for Thought\u2019 op zaterdag 30 april. Kom jij ook? Voed dan eerst je gedachten rond vijf aspecten van ons voedsel !<\/p>\n

Oh oh ik heb zorgen<\/span><\/h2>\n

De lijst met problemen in ons huidig voedselsysteem is ellenlang. Vooreerst zijn er steeds meer boeren die de \u2018schop\u2019 over de haag gooien: gemiddeld verdwijnen in Belgi\u00eb 25 boerderijen per week. In vergelijking met tien jaar geleden telt Vlaanderen 39% minder landbouwbedrijven. De kans bestaat dat er in 2030 geen landbouwbedrijven in Belgi\u00eb meer zijn, afgezien van grootschalige organisaties waarin het contact tussen de landbouwer en de consument onbestaande is. De redenen om de boerenstiel vaarwel te zeggen zijn begrijpelijk. Boeren maken amper winst met hun groenten, fruit, vlees, granen \u2026 soms verkopen ze zelfs met verlies.<\/p>\n

Die precaire financi\u00eble situatie van landbouwbedrijven is deels te verklaren door de bikkelharde concurrentiestrijd van supermarkten om de laagste prijs. Een tweede verklaring is het problematische lock-in systeem. Alle radartjes in het productie- en verkoopproces zijn strikt op mekaar afgestemd. Een landbouwer heeft amper de keuzevrijheid om daarvan af te wijken. Een voorbeeld hiervan is het Belgisch witblauw, een ras van vleeskoeien dat gekweekt wordt om superdik te worden. De meeste slagers kunnen geen ander vlees meer verwerken, waardoor alternatieve rassen niet meer worden gekweekt.<\/p>\n

Het enthousiasme van Belgen die toch staan te popelen om te beginnen boeren, wordt bij aanvang al getemperd. Het is aartsmoeilijk om aan grond te geraken, landbouwgrond is immers schaars en duur. Weinig boeren hebben voldoende startkapitaal om grond te kopen. De beste oplossing? Zorgen dat je familieleden hebt die aan landbouw doen.<\/p>\n

Een volgend heikel punt is overproductie. Het oorspronkelijke idee van \u201cNooit meer honger\u201d was vlak na de Tweede Wereldoorlog begrijpelijk. Het heeft echter overproductie in de hand gewerkt, boeren produceren nu meer dan ze verkopen. Bovendien gooien supermarkten en gezinnen veel eetbare overschotten weg. Absurd als je weet dat sommige mensen elke cent die naar eten gaat, twee keer moeten omdraaien.<\/p>\n

Een laatste probleem is de zware druk die de landbouw uitoefent op het leefmilieu. Door op de foute manier om te gaan met onze landbouwgronden, putten we de bodems volledig uit. Bovendien zijn de concentraties van bestrijdingsmiddelen in bodems en op gewassen te hoog. Deze chemische middelen zijn enorm schadelijk voor het milieu en de mens. De gezondheid van de boer lijdt daar trouwens het meest onder.<\/p>\n

Fairtrade, ook voor onze boeren<\/span><\/h2>\n

Er is een groeiende groep consumenten die wel belang hecht aan een eerlijke prijs voor de boer. Deze \u2018eerlijke prijs\u2019 betekent dat de landbouwer voldoende winst maakt met de verkoop van zijn producten om in zijn levensonderhoud te kunnen voorzien. Maar tussen dromen en daden staat de werkelijkheid. 90% van onze aankopen gebeurt in supermarkten. En daar zit het probleem. Om hun klanten toch maar de laatste prijs aan te bieden, zetten supermarkten landbouwers onder druk om hun waren met verlies te verkopen. Boeren zijn prijsnemers geworden. De prijs die de supermarkten voorstellen is te nemen of te laten. Als een boer niet akkoord gaat met de voorgestelde prijs, vinden supermarkten hetzelfde product makkelijk ergens anders.<\/p>\n

De oplossing lijkt voor de hand liggend: rechtstreeks bij de boer kopen. Korte ketenverkoop van landbouwproducten is in opmars. Sommige boerderijen hebben een winkel waar ze hun producten rechtstreeks aan klanten verkopen en een correcte prijs kunnen vragen. Een bijkomend voordeel is dat consumenten een beter zicht hebben op de herkomst van hun voeding en er bewuster mee omgaan.<\/p>\n

Toch blijft de korte ketenverkoop voorlopig een nichemarkt. Praktische bezwaren staan in de weg. Ten eerste moet je investeren in een winkelruimte. Daarnaast vraagt het ook extra middelen op producten klaar te maken voor verkoop. Zo moet een melkboer niet alleen melk verkopen om rendabel te zijn, maar ook ijs, rijstpap, yoghurt \u2026 Het is niet voor elke landbouwonderneming haalbaar om daarvoor het nodige materiaal aan te schaffen. Ten slotte hebben boeren niet altijd de opslagcapaciteit om hun voedingswaren zelf te bewaren.<\/p>\n

Gelukkig bestaan er ook andere manieren waarop boeren toch een eerlijke prijs voor hun producten kunnen krijgen. Zo kunnen ze zich verenigen in co\u00f6peratieven. Dat maakt het voor een landbouwbedrijf mogelijk om samen dure machines aan te kopen. Ook staan de boeren in een co\u00f6peratieve sterker om aan supermarkten een eerlijke prijs te vragen voor hun producten.<\/p>\n

Speler of speelbal van de wereldmarkt ?<\/span><\/h2>\n

Of we nu willen of niet: landbouw is in de 21ste eeuw al lang geen lokaal fenomeen meer. Onze boeren spelen mee op de mondiale landbouwmarkt. En het spel is niet eenvoudig. Dat mondiale karakter zorgt in de eerste plaats voor oneerlijke concurrentie. Wie bijvoorbeeld in Belgi\u00eb tomaten kweekt, moet het in de prijzenstrijd opnemen tegen tomatenproducenten uit Zuid-Europese landen, waar de weersomstandigheden gunstiger zijn.<\/p>\n

De vrije markt zorgt er daarnaast voor dat boeren, maar ook consumenten afhankelijk zijn van wat ergens anders wordt geproduceerd. Dat leidt tot absurde situaties. Zo kan je in ons land lang zoeken naar brood gemaakt van Belgisch graan. We gebruiken immers ge\u00efmporteerd graan uit Polen. Graan dat in Belgi\u00eb verbouwd wordt, dient als veevoer. Ook bij de campagne \u2018Lekker van bij ons\u2019 van het Vlaams Centrum voor Agro- en Visserijmarketing (VLAM) zijn kanttekeningen te maken. Het VLAM prijst vlees aan van dieren \u2018van bij ons\u2019, maar verzwijgt dat onze dieren gevoed worden met soja uit Zuid-Amerika. De productie van die soja gaat ten koste van het regenwoud en zorgt voor een verregaande bodemuitputting.<\/p>\n

Toch is de markt volgens sommigen nog niet vrij genoeg. De onderhandelaars van TTIP (Transatlantisch Trade and Investment Partenership) willen met hun verdrag de handel tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten stimuleren in de hoop economische groei te cre\u00ebren. Ook de Boerenbond was er tijdens het debat van overtuigd dat een goed handelsakkoord voordelig zou zijn voor onze boeren. Bioforum sprak zich niet uit t\u00e9gen een handelsakkoord, op voorwaarde dat het niet raakt aan de strenge Europese normen. Bovendien stellen zij zich de vraag wie hier beter van zal worden. De boer \u2026 of eerder de retailindustrie ?<\/p>\n

Belgi\u00eb bio ?<\/span><\/h2>\n

Biologische landbouw werkt vanuit respect voor mens, dier en milieu. Bodemvruchtbaarheid staat centraal: de bodem wordt gevoed en niet de plant. Dit kan onder andere door voldoende vruchtwisseling en diversiteit van teelten. Ook moeten bioboeren de kringloop sluiten op regionaal sectorniveau. Mest van biovee moet bijvoorbeeld afgezet worden op bioboerderijen in de buurt. Bestrijdingsmiddelen zijn uit den boze. Het is wel toegelaten om natuurlijke vijanden van planten in te zetten en mechanisch onkruid te wieden. Ziektes worden voorkomen door resistente rassen te kiezen en teelten te diversifi\u00ebren. Controleorganen zien er op toe dat de biologische boerderijen deze Europese regels naleven.<\/p>\n

Aangezien de biologische landbouw het natuurlijke groeiritme van dieren en planten respecteert, verloopt het productieproces trager en zijn de producten duurder. Toch is 5,8% van de Europese landbouw momenteel biologisch. De vraag overstijgt zelfs het aanbod. Met gemiddeld 0,8% biologische landbouw mist Belgi\u00eb echter de trein. Boeren voelen zich dus nog gehinderd om voluit voor bio te kiezen. Het feit dat er zo weinig biologische landbouwbedrijven zijn, vormt op zich al een probleem. Als een boer bijvoorbeeld biologisch vlees wil kweken, moet hij zijn vee laten slachten in een biologisch gecertificeerd slachthuis. Vaak moet hij daarvoor verder rijden dan een conventionele boer; niet erg praktisch en duurder.<\/p>\n

Toch beweegt er iets in Belgi\u00eb. Zowel de Boerenbond als de Groene Kring erkennen het belang van duurzame landbouw. Al was het maar omdat minder waterverbruik, meststoffen en bestrijdingsmiddelen de kosten verminderen. Positief nieuws dus dat biologische technieken overgenomen worden in de gangbare landbouw.<\/p>\n

Nog hoopvoller is dat sommige conventionele boeren de stap naar biologische landbouw wagen. Zo vertelde landbouwer Thierry Baucarne hoe hij langzamerhand aan het overschakelen is naar biologische landbouw, perceel per perceel. Op de vraag of dat rendabel is, antwoordde Baucarne dat hij de kost van bestrijdingsmiddelen die wegvalt, kan aanwenden om onkruid mechanisch te wieden. Meer nog: de winst op zijn biologisch geteelde groenten is vaak groter. Biologische landbouw kan dus een weg naar een eerlijke prijs voor de boer zijn.<\/p>\n

Beleid of burger aan zet ?<\/span><\/h2>\n

Wie kan de pijnpunten uit ons voedselsysteem halen? Tijdens de activiteiten bleek dat het Belgische beleid geen duidelijke keuzes maakt om veranderingen teweeg te brengen. Zo zijn er te weinig middelen om de korte ketenverkoop en de biologische landbouw verder uit te bouwen. Joke Schauvliege verdeelt de budgetten op basis van de grootte van landbouwbedrijven. Biologische landbouw krijgt dus maar een luttele fractie omdat hun aandeel in de totale productie enorm klein is. Zo krijgen bioboeren geen eerlijke kans om zich verder te ontwikkelen. Tijdens het debat verklaarde de Boerenbond dan maar zelf middelen te voorzien voor biolandbouw.<\/p>\n

Als het beleid achter blijft, is het aan de consumenten om keuzes te maken. Als zij voor streekgebonden, seizoensgebonden en biologische landbouwproducten kiezen, zal de markt zichzelf ten dele reguleren. Daarnaast moeten klanten de mogelijkheid krijgen een eerlijke prijs te betalen aan de boer. Voedselteams zijn hier al volop mee bezig. Het zijn groepen mensen uit dezelfde buurt die samen hun producten rechtstreeks bij de boer kopen, uit respect voor boer en milieu.<\/p>\n

Ook om de discrepantie tussen overproductie en mensen die honger hebben weg te werken, worden projecten op poten gezet. Op de themadag legde de verantwoordelijke van Foodact uit hoe het Kortrijkse OCMW te werk gaat. Vrijwilligers inventariseren enerzijds welke voedingswaren er telkens in de rekken blijven liggen en anderzijds wat de voedselbehoeften van mensen in armoede zijn. Deze twee inventarissen worden op elkaar afgestemd. Op die manier zorgen ze ervoor dat het eten dat anders in de vuilbak belandt, nu nog opgegeten wordt.<\/p>\n

Zelfs op het tekort aan landbouwgrond kwam in april 2014 een antwoord van de co\u00f6peratie De Landgenoten. Zij kopen via de verkoop van aandelen, via schenkingen en erfenissen landbouwgrond en eventueel bijhorende gebouwen aan. Boeren kunnen daar op een duurzame manier gebruiksrechten van krijgen. Daar zijn twee voorwaarden aan verbonden: ze moeten biologisch gecertificeerd zijn en sterk lokaal geori\u00ebnteerd zijn.<\/p>\n

Manieren genoeg dus om stap voor stap te werken aan een beter voedselsysteem !<\/p>\n

___<\/p>\n

Caroline Robberechts<\/strong><\/p>\n

\n

Traduction:<\/p>\n

Food for thought<\/h1>\n

A boire et \u00e0 manger pour une r\u00e9flexion d\u00e9licieuse\u00a0!<\/span><\/h2>\n

Le th\u00e8me principal de Jong Groen cette ann\u00e9e alimente de nombreuses conversations au quotidien\u00a0: \u00ab\u00a0Food for Thought \u2013 en route vers une alimentation nouvelle\u00a0\u00bb. Les trois premi\u00e8res activit\u00e9s nous ont fourni beaucoup d’ingr\u00e9dients utiles pour mieux cerner la probl\u00e9matique, mais elles peuvent aussi parfois avoir pr\u00eat\u00e9 \u00e0 confusion. Il \u00e9tait donc temps de rassembler tout \u00e7a dans un dossier coh\u00e9rent, \u00e0 d\u00e9guster sans mod\u00e9ration\u00a0!<\/strong><\/p>\n

Le 12 novembre, nous avons organis\u00e9 un d\u00e9bat avec pour invit\u00e9es la porte-parole du Boerenbond<\/a><\/strong><\/span> et la directrice du BioForum<\/strong><\/span><\/a>. Elles \u00e9taient toutes deux d\u2019accord pour dire que le syst\u00e8me alimentaire actuel aurait besoin d\u2019une refonte de grande ampleur, mais leurs divergences de vue<\/strong> \u00e9taient claires sur certains points. Elles ont eu beau se montrer ouvertes, mettre de l\u2019eau dans son vin n\u2019a pas suffi.<\/p>\n

Par la suite, le 19 d\u00e9cembre, Courtrai a \u00e9t\u00e9 le lieu d\u2019une journ\u00e9e th\u00e9matique avec plusieurs orateurs autour de la table: une b\u00e9n\u00e9vole de l\u2019association De Landgenoten<\/strong><\/span><\/a>, une responsable de Foodact, le fermier bio Thierry Baucarne et Sam Magnus, jeune fermier cultivateur de chicons et pr\u00e9sident du Groene Kring<\/strong><\/span><\/a>.<\/p>\n

Cerise sur le g\u00e2teau, Jong Groen<\/strong><\/span><\/a> a men\u00e9 des actions dans 7 villes flamandes le 28 d\u00e9cembre sous le slogan Les agriculteurs m\u00e9ritent mieux que \u00e7a !<\/em> Une question principale, adress\u00e9e aux passants, \u00e9tait le centre de cette action : Combien gagne un agriculteur ?<\/em> Beaucoup d\u2019entre eux ignoraient tout simplement que les produits agricoles<\/strong> sont bien souvent vendus \u00e0 perte<\/strong>.<\/p>\n

Des probl\u00e8mes multiples<\/span><\/h2>\n

La liste des probl\u00e8mes qui pourrissent notre syst\u00e8me alimentaire est terriblement longue. Pour l\u2019instant, de plus en plus d\u2019agriculteurs mettent la cl\u00e9 sous la porte\u00a0: en moyenne, 25 fermes disparaissent chaque semaine en Belgique<\/strong>. En 10 ans, le nombre d\u2019exploitations agricoles a diminu\u00e9 de 39%<\/strong>. Il se pourrait bien que toutes les exploitations agricoles ferment d\u2019ici 2030, si l\u2019on ne tient pas compte des exploitations de grande taille o\u00f9 le contact entre l\u2019agriculteur et le consommateur est inexistant. Les fermiers ont leurs raisons pour cesser leurs activit\u00e9s, et elles sont nombreuses. Ils ne d\u00e9gagent d\u00e9j\u00e0 qu\u2019un b\u00e9n\u00e9fice minime sur leurs l\u00e9gumes, fruits, viandes, c\u00e9r\u00e9ales\u2026 quand ils ne les vendent pas \u00e0 perte.<\/p>\n

Plusieurs facteurs se cachent derri\u00e8re cette situation financi\u00e8re pr\u00e9caire. La guerre des prix<\/strong> qui fait rage entre les diff\u00e9rentes cha\u00eenes de supermarch\u00e9s est \u00e0 pointer du doigt, tout comme le syst\u00e8me de lock-in<\/em><\/strong>. Tous les indicateurs dans la chaine de vente et de production d\u00e9pendent strictement les uns des autres. Un agriculteur peut tr\u00e8s difficilement s\u2019en d\u00e9tacher. Le b\u0153uf blanc bleu belge, une race de vaches \u00e9lev\u00e9es pour les rendre aussi grosses que possible, est un exemple r\u00e9v\u00e9lateur. La plupart des bouchers ne peuvent plus \u00e9lever d\u2019autres types de viande, ce qui emp\u00eache le d\u00e9veloppement de l\u2019\u00e9levage de races alternatives.<\/p>\n

Les Belges qui salivent tout de m\u00eame \u00e0 l\u2019id\u00e9e de lancer leur propre exploitation voient leur enthousiasme tr\u00e8s vite refroidi. Rien que trouver une surface agricole<\/strong> s\u2019av\u00e8re bien souvent mission impossible, vu le prix et l\u2019insuffisance de l\u2019offre. Peu de fermiers disposent du capital de d\u00e9part suffisant pour acheter un sol. Bien souvent, il faut compter sur des membres de la famille d\u00e9j\u00e0 agriculteurs.<\/p>\n

La surproduction<\/strong> est sans aucun doute un autre probl\u00e8me \u00e0 r\u00e9gler. L\u2019id\u00e9e de d\u00e9part La faim, plus jamais \u00e7a<\/em> \u00e9tait compr\u00e9hensible au sortir de la 2\u00e8me guerre mondiale, mais elle a favoris\u00e9 la surproduction. Les agriculteurs produisent aujourd\u2019hui plus que ce qu\u2019ils ne vendent. En outre, beaucoup de supermarch\u00e9s et de m\u00e9nages gaspillent<\/strong> beaucoup de nourriture. Une situation d\u2019autant plus difficile \u00e0 dig\u00e9rer quand on sait que certains m\u00e9nages en d\u00e9tresse restreignent au maximum leurs d\u00e9penses alimentaires.<\/p>\n

La pression<\/strong> qu\u2019exerce l\u2019agriculture sur l\u2019environnement<\/strong> constitue encore un autre probl\u00e8me de taille. Notre mani\u00e8re de g\u00e9rer les surfaces agricoles \u00e9puise totalement les sols. Les concentrations en pesticides des sols et des r\u00e9coltes sont, par ailleurs, trop \u00e9lev\u00e9es. Ces produits chimiques sont extr\u00eamement nocifs pour l\u2019environnement et l\u2019humanit\u00e9. La sant\u00e9 de l\u2019agriculteur est la premi\u00e8re \u00e0 en p\u00e2tir.<\/p>\n

Commerce \u00e9quitable\u00a0: une solution aussi pour les agriculteurs belges<\/span><\/h2>\n

De plus en plus de consommateurs attachent de l\u2019importance \u00e0 r\u00e9tribuer correctement les agriculteurs pour leur travail. Concr\u00e8tement, cela implique que l\u2019agriculteur doit \u00eatre en mesure de d\u00e9gager suffisamment de b\u00e9n\u00e9fices \u00e0 la vente de ses produits pour subvenir \u00e0 ses besoins. Malheureusement, il y a un foss\u00e9 entre ces r\u00eaves et la r\u00e9alit\u00e9. Nous faisons 90% de nos achats dans des supermarch\u00e9s, et c\u2019est l\u00e0 que le b\u00e2t blesse. Pour proposer \u00e0 leurs clients le prix le plus attractif, les supermarch\u00e9s mettent les agriculteurs sous pression<\/strong> afin qu\u2019ils acceptent de vendre leurs produits \u00e0 perte. Les agriculteurs n\u2019ont plus le choix : les prix propos\u00e9s par la grande distribution sont \u00e0 prendre ou \u00e0 laisser. En cas de refus, les supermarch\u00e9s se tournent bien vite vers d\u2019autres fournisseurs pr\u00eats \u00e0 accepter le prix qu\u2019ils proposent.<\/p>\n

Il existe une solution<\/strong> tr\u00e8s simple pour r\u00e9soudre ce probl\u00e8me\u00a0: acheter directement chez l\u2019agriculteur<\/strong>. Les circuits courts de produits agricoles se r\u00e9pandent. Certaines exploitations agricoles am\u00e9nagent un magasin o\u00f9 les agriculteurs vendent directement leurs produits aux clients de fa\u00e7on \u00e0 en obtenir un prix correct. Ces circuits courts permettent \u00e9galement aux consommateurs de se faire une meilleure id\u00e9e de la provenance de leur nourriture et d\u2019ainsi adopter un mode de consommation plus responsable.<\/p>\n

Les circuits courts ne sont cependant pas encore assez d\u00e9velopp\u00e9s aujourd’hui. Des questions pratiques compliquent bien souvent les choses. Il est d’abord n\u00e9cessaire d’investir dans un espace de vente et de l’am\u00e9nager. Les agriculteurs doivent \u00e9galement pr\u00e9voir des moyens pour rendre les aliments propres \u00e0 la vente et pour proposer un ensemble coh\u00e9rent. Un laitier ne peut par exemple pas se limiter \u00e0 la vente de lait pour \u00eatre rentable\u00a0: il doit \u00e9galement proposer de la glace, du riz au lait, du yaourt… Tous ne peuvent pas se permettre d’acheter le mat\u00e9riel n\u00e9cessaire \u00e0 la production d\u2019une telle vari\u00e9t\u00e9 de produits. Ils ne disposent en plus pas tous de l’espace n\u00e9cessaire pour stocker leur production.<\/p>\n

Heureusement, d’autres syst\u00e8mes permettent aux agriculteurs d’\u00eatre correctement r\u00e9tribu\u00e9s pour leurs produits. Ils peuvent par exemple se r\u00e9unir pour constituer une coop\u00e9rative<\/strong>. Sous cette forme d’organisation, ils peuvent acheter ensemble des machines au prix d’achat prohibitif pour un agriculteur seul. Une coop\u00e9rative leur permet \u00e9galement d’\u00eatre dans une position plus favorable au moment de proposer leurs produits \u00e0 la grande distribution.<\/p>\n

La Belgique, un pays bio\u00a0?<\/span><\/span><\/h2>\n

Le respect<\/strong> de l\u2019Homme, des animaux et de l\u2019environnement sont les principes de base de l\u2019agriculture biologique. La fertilit\u00e9 des sols est primordiale : on nourrit les sols, pas les plantes. Une rotation et une diversit\u00e9 suffisante des cultures sont des ingr\u00e9dients indispensables pour garantir une bonne fertilit\u00e9 de ces sols. Les fermiers bio doivent \u00e9galement devenir une sorte de lien entre les diff\u00e9rentes exploitations du m\u00eame secteur au niveau r\u00e9gional. Le fumier du b\u00e9tail bio doit par exemple \u00eatre \u00e9vacu\u00e9 dans des fermes bio \u00e0 proximit\u00e9. Il faut absolument \u00e9viter les pesticides<\/strong> de toutes sortes et se tourner plut\u00f4t vers les moyens naturels ou m\u00e9caniques pour se d\u00e9barrasser des mauvaises herbes. Le choix de cultures r\u00e9sistantes et diverses permet d\u2019\u00e9viter les maladies. Des organes de contr\u00f4le s\u2019assurent que les fermes biologiques respectent bien ces r\u00e8gles europ\u00e9ennes.<\/p>\n

L\u2019ad\u00e9quation de l\u2019agriculture biologique au rythme de la croissance naturelle des animaux et des plantes ralentit la production et augmente le prix de ces produits. Ces contraintes ne sont cependant pas prohibitives : pas moins de 5,8%<\/strong> de l\u2019agriculture europ\u00e9enne<\/strong> est biologique. La demande s\u2019\u00e9l\u00e8ve d\u2019ailleurs bien au-dessus de l\u2019offre. Avec un pourcentage de 0,8%<\/strong> seulement, la Belgique<\/strong> est \u00e0 la tra\u00eene. Les agriculteurs manquent encore d\u2019incitants pour passer \u00e0 l\u2019agriculture biologique. Le manque d\u2019exploitations agricoles bio est d\u00e9j\u00e0 un probl\u00e8me en soi. Il manque \u00e9galement d\u2019infrastructures certifi\u00e9es bio. Pour pouvoir \u00e9lever de la viande bio, les agriculteurs doivent amener leur b\u00e9tail dans un abattoir certifi\u00e9 biologique. Ils doivent faire un plus long trajet pour en trouver un, ce qui est loin d\u2019\u00eatre pratique et abordable.<\/p>\n

Tout n\u2019est pas fig\u00e9 pour autant<\/strong> en Belgique. Aussi bien le Boerenbond que le Groene Kring reconnaissent l\u2019importance de l\u2019agriculture durable. Rien que dans une optique purement \u00e9conomique, elle a de nombreux avantages : la diminution de la consommation d\u2019eau, de fumier et la suppression des pesticides chimiques r\u00e9duisent les co\u00fbts. L\u2019utilisation de techniques issues de l\u2019agriculture biologique dans l\u2019agriculture traditionnelle constitue d\u00e9j\u00e0 un pas dans la bonne direction.<\/p>\n

Certains agriculteurs traditionnels envisagent s\u00e9rieusement de passer \u00e0 une exploitation biologique, et c\u2019est un autre signal encore plus positif. Thierry Baucarne a par exemple expliqu\u00e9 qu\u2019il passe progressivement \u00e0 l\u2019agriculture biologique, parcelle par parcelle. Quand on lui a demand\u00e9 si c\u2019\u00e9tait rentable, il a r\u00e9pondu qu\u2019il utilisait l\u2019argent d\u00e9pens\u00e9 auparavant dans les pesticides chimiques pour enlever les mauvaises herbes m\u00e9caniquement. Ce n\u2019est pas le seul avantage : il gagne souvent plus d\u2019argent avec les l\u00e9gumes bio qu\u2019avec les l\u00e9gumes issus de l\u2019agriculture conventionnelle. L\u2019agriculture biologique peut donc \u00eatre un moyen de garantir une r\u00e9tribution convenable<\/strong> \u00e0 l\u2019agriculteur pour son travail.<\/p>\n

Le politique ou le citoyen\u00a0: \u00e0 qui la main ?<\/span><\/h2>\n

Qui peut d\u00e9clencher un vrai changement dans notre syst\u00e8me alimentaire ? Il est ressorti de nos d\u00e9bats que les autorit\u00e9s belges ne font pas de choix<\/strong> suffisamment clairs que pour y arriver. Les circuits courts et l\u2019agriculture biologique manquent cruellement des moyens n\u00e9cessaires<\/strong> pour d\u00e9velopper ces activit\u00e9s. Joke Schauvliege, ministre de l\u2019Environnement en r\u00e9gion flamande, r\u00e9partit les budgets uniquement en fonction de la taille des exploitations agricoles. Les exploitations biologiques ne re\u00e7oivent donc qu\u2019une part infime de ces budgets vu leur tr\u00e8s faible proportion dans la production totale. Par cons\u00e9quent, les fermiers biologiques ne re\u00e7oivent pas les outils n\u00e9cessaires \u00e0 leur d\u00e9veloppement. Le Boerenbond a d\u2019ailleurs expliqu\u00e9 pendant les d\u00e9bats qu\u2019il partait tout seul \u00e0 la recherche de moyens pour l\u2019agriculture biologique.<\/p>\n

Quand l\u2019action des pouvoirs publics laisse \u00e0 d\u00e9sirer, il reste au consommateur une arme de taille\u00a0: faire les bons choix. Si les consommateurs<\/strong> optent pour des produits agricoles locaux, de saison et biologiques, le march\u00e9 s\u2019adaptera partiellement de lui-m\u00eame. Les clients doivent \u00e9galement avoir l\u2019occasion de r\u00e9tribuer correctement le fermier. Des \u00e9quipes alimentaires<\/em> ont d\u00e9j\u00e0 pris cette probl\u00e9matique \u00e0 bras le corps. Constitu\u00e9es de diff\u00e9rentes personnes du m\u00eame quartier, elles ach\u00e8tent en groupe leurs produits directement aupr\u00e8s du fermier, par respect pour son m\u00e9tier et pour l\u2019environnement.<\/p>\n

Des projets de toute sorte s\u2019organisent pour combattre la disparit\u00e9 entre la surproduction et les gens en manque de nourriture. Lors de la journ\u00e9e th\u00e9matique, la responsable de Foodact avait par exemple expliqu\u00e9 la fa\u00e7on de fonctionner du CPAS de Courtrai. Des volontaires y ont r\u00e9pertori\u00e9 d\u2019une part les denr\u00e9es qui ne trouvaient pas preneurs dans les rayons et d\u2019autre part les besoins alimentaires de personnes dans le besoin. Ces deux inventaires sont compar\u00e9s afin que les produits surnum\u00e9raires atterrissent plut\u00f4t dans l\u2019assiette de personnes pauvres qu\u2019\u00e0 la poubelle<\/strong>.<\/p>\n

En 2014, l\u2019association De Landgenoten a m\u00eame r\u00e9ussi \u00e0 trouver une solution pour le manque de terrains agricoles. Elle ach\u00e8te des terrains agricoles et les \u00e9ventuels b\u00e2timents attenants gr\u00e2ce \u00e0 la vente d\u2019actions<\/strong>, \u00e0 des dons et \u00e0 des h\u00e9ritages. Des agriculteurs peuvent ensuite obtenir des droits d\u2019exploitation de mani\u00e8re durable. Deux exigences conditionnent l\u2019acc\u00e8s \u00e0 ces terres : les exploitations doivent y \u00eatre certifi\u00e9es biologiques et orient\u00e9es vers un circuit local.<\/p>\n

S\u2019il y a bien une chose \u00e0 retenir de ce petit inventaire fourni mais non exhaustif\u00a0: on a des cartes en main pour am\u00e9liorer notre syst\u00e8me alimentaire\u00a0!<\/p>\n

___<\/p>\n

Vertaling : Lucas Bernaerts<\/strong><\/p>\n


\n<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Het jaarthema van Jong Groen is dagelijkse kost voor iedereen: \u2018Food for Thought – naar een nieuw voedselsysteem\u2019.<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":4933,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"image","meta":[],"categories":[10],"tags":[39,43],"acf":[],"yoast_head":"\nFood for Thought, voeding om je tanden op stuk te bijten - Jump<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/food-for-thought\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"fr_FR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Food for Thought, voeding om je tanden op stuk te bijten - Jump\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Het jaarthema van Jong Groen is dagelijkse kost voor iedereen: \u2018Food for Thought – naar een nieuw voedselsysteem\u2019.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/food-for-thought\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Jump\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ecolojfederal\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2016-10-07T09:59:24+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-08-01T13:17:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2017\/12\/images-jump-articles86.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"627\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Jong Groen\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@ecoloj\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@ecoloj\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u00c9crit par\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Jong Groen\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"22 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/food-for-thought\/\",\"url\":\"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/food-for-thought\/\",\"name\":\"Food for Thought, voeding om je tanden op stuk te bijten - Jump\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"http:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/#website\"},\"datePublished\":\"2016-10-07T09:59:24+00:00\",\"dateModified\":\"2022-08-01T13:17:58+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"http:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/#\/schema\/person\/d47557aa7638d8e5ed20972f32a1e6b9\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/food-for-thought\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/food-for-thought\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/food-for-thought\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Accueil\",\"item\":\"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Food for Thought, voeding om je tanden op stuk te bijten\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"http:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/#website\",\"url\":\"http:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/\",\"name\":\"Jump\",\"description\":\"le magazine d'\u00e9colo j\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"http:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"http:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/#\/schema\/person\/d47557aa7638d8e5ed20972f32a1e6b9\",\"name\":\"Jong Groen\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"http:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c595d1950866a92ca08923c947a39ef0?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c595d1950866a92ca08923c947a39ef0?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Jong Groen\"},\"url\":\"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/author\/jonggroen\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Food for Thought, voeding om je tanden op stuk te bijten - Jump","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/food-for-thought\/","og_locale":"fr_FR","og_type":"article","og_title":"Food for Thought, voeding om je tanden op stuk te bijten - Jump","og_description":"Het jaarthema van Jong Groen is dagelijkse kost voor iedereen: \u2018Food for Thought – naar een nieuw voedselsysteem\u2019.","og_url":"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/food-for-thought\/","og_site_name":"Jump","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ecolojfederal","article_published_time":"2016-10-07T09:59:24+00:00","article_modified_time":"2022-08-01T13:17:58+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":627,"url":"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2017\/12\/images-jump-articles86.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Jong Groen","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@ecoloj","twitter_site":"@ecoloj","twitter_misc":{"\u00c9crit par":"Jong Groen","Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e":"22 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/food-for-thought\/","url":"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/food-for-thought\/","name":"Food for Thought, voeding om je tanden op stuk te bijten - Jump","isPartOf":{"@id":"http:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/#website"},"datePublished":"2016-10-07T09:59:24+00:00","dateModified":"2022-08-01T13:17:58+00:00","author":{"@id":"http:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/#\/schema\/person\/d47557aa7638d8e5ed20972f32a1e6b9"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/food-for-thought\/#breadcrumb"},"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/food-for-thought\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/food-for-thought\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Accueil","item":"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Food for Thought, voeding om je tanden op stuk te bijten"}]},{"@type":"WebSite","@id":"http:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/#website","url":"http:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/","name":"Jump","description":"le magazine d'\u00e9colo j","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"http:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":"Person","@id":"http:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/#\/schema\/person\/d47557aa7638d8e5ed20972f32a1e6b9","name":"Jong Groen","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"http:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c595d1950866a92ca08923c947a39ef0?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c595d1950866a92ca08923c947a39ef0?s=96&d=mm&r=g","caption":"Jong Groen"},"url":"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/author\/jonggroen\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1749"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1749"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1749\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4952,"href":"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1749\/revisions\/4952"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4933"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1749"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1749"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ecoloj.be\/goforclimatejustice\/jump\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1749"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}

Les agriculteurs, acteurs ou victimes du march\u00e9 mondial\u00a0?<\/span><\/h2>\n

Qu’on le veuille ou non, l’agriculture du 21\u00e8me si\u00e8cle est bien loin du ph\u00e9nom\u00e8ne local. Nos fermiers se retrouvent propuls\u00e9s sur le march\u00e9 agricole mondial<\/strong>, et cette position est loin d’\u00eatre \u00e9vidente. Ce caract\u00e8re mondialis\u00e9 du march\u00e9 agricole est \u00e0 l\u2019origine d\u2019une concurrence d\u00e9loyale<\/strong>. Pour ne citer qu’un exemple, un agriculteur qui cultive des tomates se retrouve bien souvent confront\u00e9 \u00e0 la concurrence de producteurs de tomates dans des pays du sud de l’Europe, o\u00f9 les conditions climatiques sont bien plus favorables.<\/p>\n

Le march\u00e9 libre cr\u00e9e des d\u00e9pendances<\/strong>, tant pour les agriculteurs que les consommateurs. Ils d\u00e9pendent de la production d\u2019exploitations agricoles \u00e0 travers le monde, avec des situations absurdes<\/strong> pour r\u00e9sultat. En Belgique, les consommateurs \u00e0 la recherche de pain fabriqu\u00e9 \u00e0 base de c\u00e9r\u00e9ales belges peuvent rester tr\u00e8s longtemps sur leur faim. On recourt en effet bien souvent \u00e0 des c\u00e9r\u00e9ales import\u00e9es de Pologne. Les c\u00e9r\u00e9ales cultiv\u00e9es en Belgique finissent pour leur part dans la nourriture du b\u00e9tail. M\u00eame la campagne Lekker van bij ons<\/em> (D\u00e9licieux et bien de chez nous<\/em>) du Vlaams Centrum voor Agro- en Visserijmarketing (VLAM, Fresh From Belgium<\/strong><\/span><\/a> en fran\u00e7ais) n\u2019est pas exempte de tout reproche. Le VLAM promeut la viande de chez nous<\/em>, tout en taisant l\u2019origine du soja qui leur sert de nourriture, souvent produit en Am\u00e9rique du Sud. La production de ce soja a des cons\u00e9quences tr\u00e8s n\u00e9gatives pour la for\u00eat tropicale et favorise l\u2019\u00e9puisement des sols.<\/p>\n

Certains diront pourtant que le march\u00e9 n\u2019est pas encore assez libre. De part et d\u2019autre de l\u2019Oc\u00e9an Atlantique, les n\u00e9gociateurs du TTIP<\/strong><\/span><\/a> (Partenariat transatlantique de commerce et d\u2019investissement<\/em>) souhaitent conclure ce trait\u00e9 afin de stimuler le commerce entre les deux continents et ainsi donner un coup d\u2019acc\u00e9l\u00e9rateur \u00e0 la croissance \u00e9conomique. Lors de nos d\u00e9bats, le Boerenbond s\u2019est clairement exprim\u00e9 en faveur d\u2019un bon accord de libre-\u00e9change, qui serait, selon cette association, favorable \u00e0 nos agriculteurs. Bioforum n\u2019est pas contre le principe d\u2019un accord de libre-\u00e9change, \u00e0 condition qu\u2019il ne mette pas en p\u00e9ril les normes europ\u00e9ennes. L\u2019association se demande toutefois \u00e0 qui profiterait vraiment un tel accord : \u00e0 l\u2019agriculteur ou \u00e0 la grande distribution ?<\/strong>
\n<\/strong><\/span><\/p>\n